ساواره شعرو ادب قوم بختیاری-انجمن ادبی

 سال 1390 قطعه ای لالائی به زبان کردی به دست من رسید که اهل  فن بر اساس اصول و ضوابط زبان شناسی قدمت آن را حدود ده هزار سال تخمین زده اند . در زبان بختیاری نیز ادبیاتی شفاهی وجود دارد که سراینده آنها معلوم نیست و سینه به سینه نقل شده تا به ما رسیده ، بسا قدمت چند هزار ساله دارند. از آنجائی که مشمول مرور زمان شده و دچار دگرگونی آوائی گردیده اندبنابراین درهرمحدوده جغرافیائی با اندکی تغییر و کم و کاست باز تکرار می شوند . متاسفانه بر اساس سنت گذشته ، نسل ما کمتر نسبت به جمع آوری و ثبت وضبط آنها بر اساس اصول علمی اقدام کرده ورغبتی نشان داده است  با این وجود با مرگ هر کهن سالی از دیار بختیاری قدری از این ادبیات شفاهی به بوته فراموشی سپرده می شود . بنده بعنوان کوچکترین عضوی از جامعه بختیاری از قلم بدستان و اهل فن عاجزانه تقاضا دارم نسبت به ضبط و انتشار ادبیات شفاهی ، رسوم و آداب سرزمینی که در آن سکنی دارند هر چند ناقص اقدام نمایند . بگذاریم این ثبت و ضبط آن قدر ادامه داشته باشد و مکرر گردد تا ملکه ذهن نسلهای آتی شود  و محلی برای تحقیق همتباران گردد .

    در زیر تعدادی از ابیاتی که از زبان مادران ما زمان گاو دوشی شنیده می شود هر چند ناقص و پراکنده می نویسیم بقولی : کم رنگ ترین نوشته ای از قوی ترین حافظه ها برتر است .(نمونه ای از کارسرود گاودوشی )

1- پُوَی پُوَی کِردُم گام اُوَی    جُون وِ دَسُ پام اُوی

2-نُمِ خُدانِه گُودُم                   ما گایه خُومه دُودُم

7-گام وِ گایل دیر اَوی           خَردُ وُ چَردُ وُ سِیر اَ وی

11-گای کالُم هَی وِ ناز            کَد باریک وُ دیم دِراز

13-هَر کِه گائی نِداره             آهِ سَرد اِی وَرداره

15-ماگا زَردُم وِ مالِه             زِ زاتِ پِلِ چالِه

16- گام اُوی وُ گام اُ وَی         جُون وِ دَسُ پام اُ وَی

17- ماگا زَردِ قَشَنگُم            رَفیقِ رُوزِ تَنگُم

22- ماستِس بَرُم وَرخَونُم     ماگا کالُم هَی جُونُم

23- زِ ماسِس دُو وُ کَره       اِی گِرُوم کَشک وُ قَرِه

25-شیرس اِدُم شیر وارِه    سُونُم یَه جُف گُوشواره

26- خدا بِهلی سیم گامِه      چی کِه پَشائی دامِه

سه بیت 14الی16 را شاعر بزرگوار آ رهدار ارسال نمودند ، از لطف ایشان صمیمانه سپاسگزارم.ابیات 17 الی 26را استاد و دوست عزیزم آ غفور اسکندری از سر لطف ارسال نمودند از زحمت ایشان بسیار ممنونم.

کار سرود مشک دو( دُو زَنی)

اَی دُو بِزَن کِه دیرمه/   بَچه کُچیری شیرمِه

اَر دیر زَنی مِنه مَشک/  اَوِت پَزُم کُنم کَشک

دُوت اِنُم دُو پاله  /      اَوِس اِنُم وِ چاله

قَرِه پَزُم وِ اُو دُو    /    کَشکِس وَنُم سَرِ تُو

اِی گُم قَره مالَوسی /  مالا گِرینه خَوسی

اَیر که تُو نَماسی   /    اِریزُمت وِ تَوسی

دُو اِی زَنُم کَرَس گِرُم / پیلِس اِدُم جُووِه خِرُم

دُو اِی زَنُم مِنِ هَوش / کَرَس اِدُم یَه جُف کَوش

مَشکِ سُهرم پُر کَره /  قاشُوم پُر میش وُ بَره

کَرَن اِخُوم دِرارُم  /    اَما سِلا نِدارُم

گُمبِ ملار سَوز مُهره /  تییه حَسید بُوُرِه

فِنج وُ زاگ مینِ چاله /  تیه حسید دراره

شیرُم اِدُم شیر واره/   آندازه نکاره ...
                                کار سرود 3 -- تولَکی (نشای برنج )

    این اشعار با هزل و مزاح خوانده می شود. معمولاً یکی شروع به خواندن می کند و دیگران نیز نیم بیت ترجع _ هَوسِه دَگَلی _ را تکرار می کنند. ابیات معمولاً کوتاه و آهنگین هستند .

هَوسِه دَگَلی / تُولَک بِزَنی/    هَوسِه دَگَلی   /  شَتِه نَزَنی

هَوسِه دَگَلی /   ملا... بُوَنی/ کُتک بِزَنی/ هَوسِه هَوسِه...کی بِخَوسِه...... بِخَوسِه

(گلچینی از نوشته استاد خرم سعیدی... متن کامل این ترانه های کار را می توانید در وبلاگ ایشان به نشانی http://ayapir2.mihanblog.com/ بخوانید... با پوزش از درگاه ایشان – سردبیری ساوار)